Humanist Covenant Director Robbert Bodegraven set up de Volkskrant (15 May) that the manosphere is deeply caused by a crisis of meaning, due to the slow erosion of philosophical ties. He calls individualization, liberalisation and secularisation as elements of a far-reaching .ideological conversion that makes it (young) men difficult to find their place in the world. What remains is a world where competition, struggle and individual merit must give meaning to life. But is this all said? How can we organize society so that people meet in a way that makes moral and social education possible? Ward Huetink and Cor van Beuningen wrote the article below in response to the website of newWe.
The manosphere comes from a sense crisis that we created ourselves
Call to re-centralise .
The analysis of Bodegraven is so important because she digs deeper than the usual reflexes around the manosphere. He sees that the appeal of figures like Andrew Tate cannot simply be explained by misogyny, conservatism or resistance to emancipation. Behind that attraction lies a deep uncertainty: a search for meaning, direction, recognition and connection. Therefore, Bodegraven rightly concludes: "No boy who is inspired by Tate can be persuaded by a history lesson about women's empathy. (...) He feels insecure and forgotten in a world fearful of him in which he does not find his place."
But that's where his solution stands: If we put the values of connection and solidarity back at the centre, everything will be fine. It's like the problem is that young men have gotten the wrong ideas. As if the lack of moral direction is a matter of the world's not understanding properly. In doing so, he remains trapped in the same abstract vocabulary that today tries to explain almost every social problem through "values," "consciousness" and "narratives."
However, the deeper development is that we do not lack ideas, but social practices that are necessary to form responsible, empathic, inclusive and open citizens. The motives for human encounter, cooperation and mutual dependence have been taken over by market, state and bureaucratic systems. Now it appears that this is not just a cultural loss, but a profound social and organisational disruption.
"The motives for human encounter, cooperation and mutual dependence have been taken over by the market and the state."
The Article of Luc Person Where's the community? in the Volkskrant one day later (16 May) hits the nail upside down. People used to be formed not primarily by abstract values or moral messages, but by participation in shared practices. In neighborhoods, associations, churches, unions, workshops, families and local communities people had to organize things together. They depended on each other. There they learned to deal with responsibility, conflict, dependence, loyalty, authority, care and reciprocity. It was precisely in that concrete meeting that qualities such as empathy, confidence, generosity and solidarity emerged. Not because an agency organised a campaign about it, but because people really needed each other.
Precies die oefenruimtes zijn in de afgelopen decennia systematisch uitgehold. Zorg werd geprofessionaliseerd, sociale zekerheid verstatelijkt, opvoeding gepsychologiseerd, productie gemondialiseerd en democratie steeds bureaucratischer georganiseerd. Zelfs vriendschap en liefde zijn in belangrijke mate verschoven naar digitale platforms en algoritmische systemen. Steeds minder maatschappelijke functies vragen nog om daadwerkelijke menselijke betrokkenheid.
De opkomst van de manosfeer laat zien dat het resultaat van deze processen niet simpelweg “meer vrijheid” is, maar een samenleving waarin mensen steeds minder sociaal en moreel gevormd worden. Dat is de werkelijke achtergrond van de individualisering en de zingevingscrisis waar Bodegraven over spreekt. De moderne samenleving heeft individuen wel bevrijd uit traditionele verbanden, maar nauwelijks nieuwe vormen van gemeenschappelijk handelen teruggebouwd. Daardoor ontstaan formeel autonome mensen die praktisch sociaal onthand en moreel vervreemd raken.
Vanuit dat perspectief is de manosfeer dus geen toevallige ontsporing, maar een symptoom van sociale ontbinding. Jongens zoeken ergens nog erkenning, richting, discipline, hiërarchie, kameraadschap en een vorm van volwassenwording. De manosfeer biedt daarvan een vervormde en destructieve versie, maar zij vult wel degelijk een leegte die de samenleving zelf heeft geproduceerd.
"Mensen leren empathie niet via campagnes, maar via concrete relaties. Ze leren verantwoordelijkheid doordat anderen werkelijk van hen afhankelijk zijn"
Daarom biedt de oproep van Bodegraven om ‘waarden weer centraal te stellen’ geen soelaas. Waarden ontstaan in een liberale samenleving niet primair door ze van bovenaf te communiceren. Mensen leren empathie niet via campagnes, maar via concrete relaties. Ze leren verantwoordelijkheid doordat anderen werkelijk van hen afhankelijk zijn. Ze leren solidariteit doordat ze gezamenlijk iets moeten dragen. Morele vorming is geen discursief maar een sociaal proces.
Bodegraven heeft zonder meer gelijk als hij zegt: “Als we de toenemende hang naar traditionele mannelijkheid tegenwicht willen bieden, is ook aandacht voor de levensbeschouwelijke erosie nodig.” Maar de fundamentele zin is niet welke waarden we jongeren moeten bijbrengen, maar hoe we dingen zo kunnen organiseren dat mensen elkaar nog ontmoeten op een manier die morele en sociale vorming mogelijk maakt.
Daar ligt het werkelijke alternatief voor de manosfeer. Niet in méér moraliseren over mannelijkheid, maar in het opnieuw organiseren van maatschappelijke structuren waarin mensen daadwerkelijk samenleven en samenwerken.
Heeft u vragen of wilt u reageren op het artikel, dan kunt u contact opnemen met Ward Huetink and/or Cor van Beuningen.
