In de afgelopen jaren hebben bibliotheken zichzelf getransformeerd van plekken waar vooral boeken staan naar publieke, sociale, inspirerende en vaak zeer geliefde ‘huiskamers’ van steden en dorpen. Het zijn plekken van verbinding en ontmoeting: iedereen is welkom, mensen kunnen zich er ontwikkelen, zonder dat zij iets opgelegd krijgen. Veel bibliotheken organiseren informatiepunten digitale overheid, inburgeringscursussen, juridische spreekuren, NT2-programma’s, en voorlichting bij geldproblemen. Maar ook spelletjesavonden, babycafés en kookcursussen. Tevens zijn bibliotheken plekken geworden om zingevingsactiviteiten te organiseren: spreekuren rond mentaal welzijn en zingeving en volwaardige meditatiebibliotheken.
De heropleving van de bibliotheek vindt plaats tegen de achtergrond van een terugtrekkende overheid en het wegvallen van andere sociale structuren, zoals kerken en buurthuizen. Dat veel sociale functies bij de bibliotheek komen te liggen, is ook omdat ze in veel plaatsen de enige voor de hand liggende sociale infrastructuur zijn.
In dit programma onderzoekt Socires hoe bibliotheken een positieve bijdrage leveren aan sociale cohesie in buurten, wijken en gemeenschappen. We kijken welke lessen er te trekken zijn, die door kerken, buurthuizen en andere sociaal-maatschappelijke organisaties kunnen worden overgenomen. We hebben ook oog voor de potentiële kwetsbaarheid van de bibliotheek. Wordt er niet te veel van de bibliotheek gevraagd en verwacht? Welke bijdrage of belemmering levert de overheid daarbij?
Wat we doen
In het najaar van 2025 publiceren we een rapport met onze eerste bevindingen. Daarbij lichten we voorbeelden van bibliotheken in het hele land uit en maken we gebruik van de observaties van diverse experts.
We publiceren regelmatig over onze tussentijdse bevindingen in landelijke media en in vakbladen.
Met wie we werken
Socires werkt in dit programma samen met de Vrije Universiteit Amsterdam. Nauw betrokken bij het onderzoek zijn de Vereniging van Openbare Bibliotheken, het Bibliotheekblad en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Dit onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt door steun van een aantal private fondsen.
Meer weten?
Wilt u meer weten of meedoen? Neem contact op met Ronald van Steden of David Oldenhof
